24
Aug-2014

Leermomentje

blog   /  

“Dat moeten mensen weten Anne, jij moet het ze vertellen”, het wordt me met enige regelmaat opgedragen. Vaak is dat aan de keukentafel bij het gastgezin van dat moment, na afloop van – hoe kan het anders – een discussie over zwerfafval. Gedurende die gesprekken passeert het hele spectrum aan pasklare oplossingen de revue (meer vuilnisbakken, meer handhaving, meer gedrag, meer opvoeding – zie hier), daarbij worden de verschillende methodes van inzamelen niet overgeslagen. Wat uit die gesprekken duidelijk naar voren komt is het gebrek aan informatie – en de daaruit voortvloeiende kennis – over wat er zich allemaal afspeelt aan de achterkant van ons afval. Veel mensen hebben geen idee. Het is een grote schat dat ik daar, in tegenstelling tot de meeste mensen dankzij deze zwerfafvalreis, letterlijk en figuurlijk wél mee in aanraking kom. De hoeveelheid kennis die ik afgelopen jaar over dit onderwerp heb opgedaan groeit fenomenaal, elke dag weer ontdek ik andere aspecten van afval en al wat daar mee te maken heeft. Stuk voor stuk belangwekkend en – jammer jammer jammer – voor het grote publiek zo goed als onzichtbaar.

spiraal 7636Met de opdracht om jullie te vertellen over de ins en outs van het afvalwezen ga ik uiterst spaarzaam om. Onderweg op deze reis leer ik namelijk ook dat jullie, terecht of onterecht, je weinig gelegen laten liggen aan het welbekende opgeheven vingertje. Er zit geen mens te wachten op een Anne die wel eens even zal vertellen hoe jullie je moeten gedragen, ook ik niet. Veel liever lezen jullie over de Anne die schrijft over zichzelf en haar innerlijke groei, die verhaalt over de mensen die ze ontmoet en hoe ze door hen geraakt wordt. Leuker vinden jullie het om te zien hoe prachtig het Nederlandse landschap is of welk kunstwerkje die Anne dit keer van zwerfafvalplastic knutselt. En ik fuck it im a flower doggeef jullie daarin groot gelijk. Wie wil werkelijk weten hoe vies het is onderin de afvalbak? Wie wil opgescheept worden met de dilemma’s van gemakzucht versus planeetvriendelijk? Want wees eerlijk, als je op een willekeurige vrije zondagmiddag kunt kiezen tussen a) tot ontdekking komen dat recyclen niet hetzelfde betekent als recyclen, of b) lachen om filmpjes van een siamees die struikelt of een bouvier in een bloempot; dan ga jij met het overgrote deel van de ‘ik doe aan duurzaam’ mensen voor het kijkmijeensgekdoen-bananasplit-moppentrommel rariteitenkabinet, of je kiest net als ik voor c) en gaat een eindje hardlopen.

Ik hoef jullie dus over niets iets wijzer te maken, maar bij wijze van uitzondering poog ik het dit keer toch. Waarom? Omdat dit bericht op mijn facebookpagina opvallend minder respons kreeg dan de knutselwerkjes die ik er plaatste en omdat ik jullie een tweede kans gun je te bewijzen. Laat maar zien dat het jullie menens is: dat jullie bewust willen zijn, bewust willen leven en bewust willen werken aan een houdbare wereld. Lees aandachtig wat ik voor jullie heb opgeschreven. Kijk goed naar het filmpje. Denk na over wat het betekent. Voor jezelf, voor je collega-mensen, voor de economie, de grondstoffen, de natuur, de toekomst. Ga zelf op onderzoek uit. Wees bewust en reageer gerust.

Weet jij veel? 
Dit filmpje laat zien hoe van PETflessen polyester gemaakt wordt.

Interessant om te zien. Recyclen is zwaar industrieel werk, deels chemisch (wat op zichzelf al de nodige vragen oproept) maar er is meer om eens goed over na te denken: om welke flessen gaat het hier? NIET om de miljoenen zwerfafvalflesjes, als die flesjes al van straat worden opgeveegd belanden ze als restafval samen met het overgrote deel van onze plastic verpakkingen in de grijze vuilniszak en dus in de verbrandingsoven. Jammer maar helaas. Je kunt je troosten in de gedachte dat sommige verbrandingsovens gekoppeld zijn aan een energiecentrale. Op die manier levert jouw frisdrankfles via via via nog een onmeetbaar ietsiepietsie electriciteit op.

Om welke flessen gaat het in het filmpje dan WEL? Om het kleine percentage flessen dat via plastic heroes worden ingezameld.

(Cijfers: inwoners van de stad Den Haag brachten in 2013 een armzalige 2% van het huishoud-plasticafval naar de plastic-container. Van die 2% ingezameld plastic afval bestaat slechts een gedeelte uit PET-flessen.)

Hartstikke goed dus? Denk even verder: je drinkt 1,5 liter frisdrank – je hebt het geluk dat in jouw gemeente het plastic apart wordt ingezameld – je stopt de lege fles bij het plastic afval – de inzamelaar rijdt naar de eerste fabriek, de recyclefabriek – het filmpje laat niet zien hoe dat in zijn werk gaat, maar toont wel het product: jouw fles in grove stukken, gebaald op weg naar de 2e fabriek (snipperen, schonen, scheiden, etc.).

LET OP: al die andere plastic verpakkingen zoals boterkuipjes, ketchupflessen, vleesbakjes of yoghurtpotjes (niet-PET) die jij zo keurig in de plastic heroes stopt komen in dit verhaal niet voor!

Na snipperen, schonen en scheiden gaat het door naar fabriek nr. 3. Hier wordt jouw plastic fles (PET) verwerkt tot plastic vezel (polyester).

Nog een fabriek erbij, de 4e, die maakt van de plastic vezel een plastic stof.

De 5e fabriek is nodig om van de plastic stof een plastic kledingstuk te maken.

Je draagt je polyester fleece-trui met veel plezier totdat je er genoeg van hebt, maar waar gaat ‘ie naartoe als je ‘m wilt wegdoen? De kringloopwinkel misschien, of de kledingcontainer, of terug in de plastic heroes container? Wat je ook kiest, bedenk dat van polyester geen PET gemaakt kan worden. Bij dit proces is er daarom geen sprake van RE-cyclen maar van DOWN-cyclen.

Hoe dan wel?
Vergelijk dit nu eens met het proces van statiegeld. Je drinkt 1,5 liter frisdrank – je brengt de fles terug naar de winkel – de flessenautomaat telt en sorteert – de distributeur rijdt in één transportcyclus (volle flessen heen, lege flessen terug) de zakken met lege flessen naar de recyclefabriek waar jouw fles in stukken gehakt wordt en gebaald op weg gaat naar de 2e fabriek (snipperen, schonen, scheiden, etc.)

In fabriek nr. 3 wordt jouw gesnipperde plastic fles (PET) gesmolten en geblazen/geperst tot een basismodel.

Fabriek 4, de frisdrankfabriek. Hier wordt jouw fles (basismodel) opgeblazen/geperst in de vorm die je herkent van jouw favoriete merk, vervolgens wordt jouw fles opnieuw gevuld met je favoriete frisdrank. Gedurende deze cyclus is jouw PETfles niet van samenstelling veranderd: PET blijft PET blijft PET.

Samengevat:
* door middel van statiegeld belandt jouw PETfles niet bij het restafval en eindigt dus niet in de verbrandingsoven.
* door middel van statiegeld blijft jouw PETfles schoon omdat ie niet tussen al het andere afval in de container zat.
* door middel van statiegeld blijft jouw PETfles in samenstelling onveranderd en dus hoogwaardig.
* door middel van statiegeld blijft jouw PETfles in zijn eigen kringloop. Dit is RE-cyclen zoals RE-cyclen bedoeld is.

Over de positieve effecten van statiegeld op onze leefomgeving vind je hier meer informatie: http://www.echteheld.nl/milieu-impact

Als je goed hebt opgelet blijf je net als ik met een vraag zitten: wat gebeurt er na het scheiden met de doppen? Je zag in het filmpje dat ze met een grote schuimspaan uit het water werden gevist en in een aparte bak werden gedaan. Worden het nieuwe doppen? Nee, dit plastic materiaal is te laagwaardig. De doppen worden versnipperd en gesmolten om (in weer een andere fabriek) te worden omgevormd tot parkbankje, bermpaaltje of… jawel… afvalbak. Dat is geen RE-cyclen, dat is DOWN-cyclen.

Heb je nog hersencellen over? Denk dan ook nog even aan de werkomstandigheden in de kledingindustrie, het aantal transportbewegingen (overzees), of je uberhaupt wel frisdrank wil drinken en of je eigenlijk wel kunststof kleding wilt dragen. Kunststof kleding scheidt bij elke wasbeurt microscopisch kleine vezels af en die plasticdeeltjes belanden via het riool uiteindelijk in zee, in de plastic soep waar ze worden opgepeuzeld door krabben, oesters, vissen etc. Op die manier komt jouw PETfles via je fleece-trui en je rapster-jeans terecht op je eigen bord. Smakelijke voortzetting.

Meer weten? Op de site van de plastic soup foundation vind je veel. http://plasticsoupfoundation.org/productie-en-toepassingen/

Heiliger dan de paus? Ikke niet. De hardloopkleding die ik dagelijks draag bestaat uit… jawel, polyester. Het plaatst me in een lastig parket en daar ben ik me pijnlijk van bewust. Kun jij me de weg wijzen naar een echt goed alternatief?

the naked rambler met vriendin

Foto: Stephen Gough alias The Naked Rambler, op deze (oude) afbeelding tijdelijk in gezelschap.

1

 likes / 5 Comments
Deel dit bericht:
  1. Barbara /

    Herkenbaar zeg die laatste alinea. ook ik ben voor mijn fietskleding op zoek naar alternatieven voor polyester. Ooit bestond het gewoon uit katoen. Nu wordt ons verteld dat dat niet goed is want het voert het vocht niet goed af en dan krijg je schuurplekken. Het zal wel maar ik wil katoen of hennep of ander natuurlijk product. Tot die tijd draag ik fietsbroeken die 15 jaar oud zijn en al bijna versleten met daarop vaak een katoenen shirt. Mijn zoektocht gaat door, mijn emails aan retailers en producenten gaat door. Ik laat je weten wanneer ik een alternatief heb gevonden.

  2. Sanne /

    Een goed blog over een lastig onderwerp. Een onderwerp waar we niet veel over weten en vaak ook niet willen weten. Dat maakt het immers allemaal te ingewikkeld. Maarja, als het zwerfafvalprobleem makkelijk was geweest, dan was het geen probleem geweest. Sterker nog, dan was het er niet geweest. Maar het is er wel en gelukkig ben jij er ook: om ons de ogen te openen en ons die moeilijke waarheid in een mooi blog te verwoorden.

  3. Hans Verbeek /

    De rugzak van Stephen Gough is ook gemaakt van polyester, denk ik.
    Iedereen die 15 jaar of langer met dezelfde rugzak of hardloopkleding doet, helpt mee om het probleem kleiner te maken.

  4. Dees /

    Ha lieve Anne,
    Op je vraag voor een alternatief voor je polyester kleding heb ik maar één verantwoord antwoord: wol. Kijk hier maar eens voor een zeer modern en draagbaar assortiment: http://eu2.icebreaker.com/en/womens-running-fitness
    (Ik heb geen belangen.)
    Liefs
    Dees

  5. Ellen /

    Leerzaam en ik wil het wel allemaal weten, hoor Anne!

reageer op dit bericht


Click on form to scroll

Archief

> <
Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec
Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec
Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec
Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec